Раст од 60% во заплени: Како Царинската управа станува клучен фактор во заштита на интелектуалната сопственост во Северна Македонија

Во ерата на глобализација и брзо развиена трговија, заштитата на правата од интелектуална сопственост (ИС) станува клучен фактор за успехот на бизнисите. Во Република Северна Македонија, Царинската управа игра централна улога во спречувањето на увозот на фалсификувани производи, кои не само што го нарушуваат пазарот, туку и предизвикуваат значителни економски штети. Овој блог пост ќе ги анализира трендовите во запалените по основ на прекршување на ИС, со кои се надеваме ќе обезбедиме сеопфатна слика.

Според изјави и извештаи на Царинската управа објавени во медиумите, бројот на заплени во периодот до октомври 2024 година е зголемен за 60,2% во однос на истиот период претходната година, што, според директорот на Управата, укажува на интензивирани контролни активности и подобрена ефикасност во спречувањето на илегалната трговија. Во рамките на акциите спроведени во периодот 2024–2025 година, Царинската управа пријави значајни операции во кои биле запленети десетици илјади предмети, меѓу кои и над 20.000 производи идентификувани како фалсификати, како што се парфеми, обувки, облека и други артикли.

Редовните оперативни акции на Царинската управа, вклучувајќи мобилни тимови и контроли на гранични пунктови и аеродроми, често резултираат со заплена на големи пратки облека, часовници и други луксузни производи. Северна Македонија активно учествува во меѓународни операции и размена на податоци, што ја зголемува стапката на откривање и ја потврдува транснационалната природа на проблемот. Во поширок европски и глобален контекст, анализите на OECD и WCO покажуваат дека трговијата со фалсификати останува значајна, поттикната од мобилноста на производите и растот на онлајн-трговијата.

Во последните 12–18 месеци е забележано јасно зголемување на заплените (околу +60% во 2024), најверојатно како резултат на интензивирани контроли, подобрена размена на податоци и потаргетирани операции, при што се менува и структурата на запленетата стока со растечки удел на облека, обувки, парфеми и часовници, како и зголемено внимание кон тутун, електроника и помали поединечни трансакции.

Како што покажуваат актуелните трендови и значителниот пораст на царинските заплени, фалсификуваните производи претставуваат растечка и комплексна закана за бизнисите, економијата и довербата на потрошувачите. Во услови на засилени меѓународни трговски текови и се поагресивни нелегални канали, ефективната заштита на правата од интелектуална сопственост не е само правна обврска, туку стратешка потреба за секој бренд. Затоа, ги охрабруваме компаниите да преземат проактивен пристап — да ги регистрираат своите права, да воспостават тесна соработка со државните органи и да инвестираат во системи за рано предупредување и верификација.

Нашата канцеларија стои на располагање за стручна поддршка, анализа и практични решенија со цел заеднички да изградиме посигурен пазар и поефикасна заштита од фалсификати.